Cổ Đức có dạy rằng:
“Cây có gốc mới trổ cành xanh ngọn
Nước có nguồn mới tỏa khắp rạch sông
Làm người phải biết Tổ tông
Tổ tông không có như sông không nguồn”
Đó là quy luật của tự nhiên, là đạo lý của con người. Đất nước có lịch sử của dân tộc, dòng họ phải có nguồn gốc tổ tiên. Dân tộc ta có truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, “Yêu nước thương nòi”. Truyền thống gia tộc là khởi thủy ngọn nguồn, là nền tảng, là động lực cho hậu thế vươn tới tương lai. Trở về cội nguồn là đạo lý, tâm linh của con người.
Để con người ta biết được gốc tích, truyền thống cội nguồn của mình sinh ra và lớn lên theo dòng máu nào và từ đâu đến… chúng ta có thể tìm được trong gia phả của dòng họ. Ngoài ra, Gia phả còn có gia huấn, quy ước của gia tộc; lời giáo; gia lễ; từ đường, mộ phần… tất cả là cơ sở hình thành nhân cách con người nói chung gắn với truyền thống riêng của từng dòng họ, dòng tộc nhất định.
Mục đích ý nghĩa chủ yếu của gia phả là giáo dục cho con cháu hiểu rõ nguồn gốc của dòng họ mình, công lao của các đời trước để tu dưỡng, tiến bộ về mọi mặt, ngõ hầu làm rạng rỡ cho dòng họ mình. Một đích khác thiết thực hơn, đó là là gia phả cho con cháu biết ngày mất của ông bà để nhớ cúng giỗ và vị trí của phần mộ ông bà để chăm sóc.
Đối với dòng Họ Nguyễn Thượng Đạt, trải qua hàng trăm năm lịch sử với nhiều biến động, năm 1986 cuốn Gia phả họ Nguyễn Thượng Đạt (Nguyễn Tộc thế phả) đã được phục dựng. Chủ biên cụ Đồ “Nguyễn Hồng Khoan” cùng với thành viên trong Hội đồng Gia Tộc và một số các cụ bên họ nội, họ ngoại sưu tầm và biên tập. Gần 40 năm qua, sau lần biên tập gần nhất, với sự phát triển lớn mạnh không ngừng của dòng họ, đời nối tiếp đời, người nối tiếp người. Cuốn Gia phả “Họ Nguyễn Thượng Đạt” cần được bổ sung và hoàn thiện cho phù hợp. Được sự nhất trí của Hội đồng Gia Tộc về việc tái bản cuốn Gia phả “Họ Nguyễn Thượng Đạt” vào năm 2023; Ban sưu tầm và biên tập Gia phả đã tiến hành thu thập thêm thông tin, chỉnh sửa, bổ sung cả về nội dung và hình thức, đồng thời xin ý kiến của các thành viên trong Họ và Hội đồng gia tộc để thống nhất trước khi tái bản.
Hội đồng Gia Tộc, Ban sưu tầm và biên soạn kính đề nghị các Chi, các cụ cao niên, các thành viên trong dòng “Họ Nguyễn Thượng Đạt”, các gia đình họ nội, họ ngoại tiếp tục cung cấp, bổ sung thông tin về mối quan hệ huyết thống, mối quan hệ dòng họ để hoàn thiện phả đồ, gia phả của dòng họ; đồng thời cung cấp thêm, các tư liệu, tài liệu cá nhân điển hình, xuất sắc trong chiến đấu, lao động, học tập và công tác để làm sinh động hơn cuốn Gia phả “Họ Nguyễn Thượng Đạt”; xây dựng cuốn Gia phả trở thành báu vật, hồn thiêng của dòng họ, âu cũng là hợp lòng người, biểu hiện sinh động của chân lý “lá rụng về cội”, cũng chính là tâm tư vĩnh hằng của con cháu chúng ta
“Tổ tông công đức thiên niên thịnh
Tử hiếu tôn hiền vạn đại vinh”
Khi phả đồ được dựng lên, mỗi trang phả ký được viết ra là sự đong đầy tấm lòng, tình đoàn kết, tình yêu thương, sự thành đạt hiển vinh của chính những người con, người cháu trong dòng họ. Chúng tôi chắc chắn rằng, ở mỗi góc khuất nào đấy trong cuộc sống, con cháu “Họ Nguyễn Thượng Đạt” luôn hướng về nguồn cội - Cái nôi tạo dựng nên sự trưởng thành của mỗi con người.
HỘI ĐỒNG GIA TỘC